Động từ bất quy tắc (Irregular verbs)

Trình độ A2 · Động từ · 5 câu mini quiz · bài kiểm tra 49 câu

Động từ bất quy tắc là một đặc điểm quan trọng của tiếng Anh: chúng không thêm -ed mà có quá khứ (V2) và quá khứ phân từ (V3) riêng. Số lượng không nhiều (khoảng 200), nhưng đó lại là những động từ được dùng NHIỀU nhất, đặc biệt khi nói — kể cả động từ nổi tiếng nhất là be. Với động từ có quy tắc, luật rất dễ: V2 và V3 luôn tận cùng bằng -ed. Với động từ bất quy tắc thì không có luật nào: có khi đổi hẳn (sing – sang – sung), có khi chỉ đổi “một nửa” (teach – taught – taught), có khi không đổi (put – put – put). Cách học hiệu quả nhất là xếp chúng thành NHÓM theo kiểu thay đổi.

Có quy tắc và bất quy tắc

Kiểu	Nguyên mẫu	Quá khứ (V2)	Phân từ (V3)
Có quy tắc: luôn thêm -ed	clean	cleaned	cleaned
Có quy tắc: luôn thêm -ed	want	wanted	wanted
Bất quy tắc: đổi hẳn	drive	drove	driven
Bất quy tắc: đổi một nửa	teach	taught	taught
Bất quy tắc: không đổi	put	put	put

Động từ bất quy tắc không có luật chung — hãy học theo nhóm như các bảng dưới đây.

Nhóm 1 · Ba dạng giống nhau (A – A – A)

Nguyên mẫu	Quá khứ (V2)	Phân từ (V3)	Nghĩa
cut	cut	cut	cắt
put	put	put	đặt, để
let	let	let	để cho, cho phép
cost	cost	cost	có giá
hit	hit	hit	đánh, va vào
hurt	hurt	hurt	làm đau
set	set	set	đặt, cài
shut	shut	shut	đóng
spread	spread	spread	trải, lan ra
read	read	read	đọc

read viết giống nhau ở cả ba dạng, nhưng V2 và V3 đọc là /red/.

Nhóm 2 · Quá khứ = phân từ (A – B – B)

Nguyên mẫu	Quá khứ (V2)	Phân từ (V3)	Nghĩa
buy	bought	bought	mua
bring	brought	brought	mang đến
think	thought	thought	nghĩ
teach	taught	taught	dạy
catch	caught	caught	bắt
fight	fought	fought	đánh nhau
make	made	made	làm, chế tạo
have	had	had	có
say	said	said	nói
pay	paid	paid	trả tiền
tell	told	told	kể, bảo
sell	sold	sold	bán
find	found	found	tìm thấy
hold	held	held	cầm, giữ
stand	stood	stood	đứng
understand	understood	understood	hiểu
keep	kept	kept	giữ
sleep	slept	slept	ngủ
feel	felt	felt	cảm thấy
leave	left	left	rời đi
meet	met	met	gặp
lead	led	led	dẫn dắt
feed	fed	fed	cho ăn
mean	meant	meant	có nghĩa là
send	sent	sent	gửi
spend	spent	spent	tiêu, dành
lend	lent	lent	cho mượn
build	built	built	xây
lose	lost	lost	đánh mất; thua
shoot	shot	shot	bắn
sit	sat	sat	ngồi
win	won	won	thắng
hear	heard	heard	nghe thấy
get	got	got	nhận được; trở nên

Với get: Anh–Anh dùng got cho cả V2 và V3; Anh–Mỹ thường dùng gotten làm V3.

Nhóm 3 · Ba dạng khác nhau (A – B – C)

Nguyên mẫu	Quá khứ (V2)	Phân từ (V3)	Nghĩa
be	was / were	been	thì, là, ở
do	did	done	làm
go	went	gone	đi
see	saw	seen	nhìn thấy
eat	ate	eaten	ăn
write	wrote	written	viết
take	took	taken	lấy, cầm
give	gave	given	cho, tặng
speak	spoke	spoken	nói
drive	drove	driven	lái xe
ride	rode	ridden	đạp, cưỡi
know	knew	known	biết
grow	grew	grown	lớn lên; trồng
throw	threw	thrown	ném
fly	flew	flown	bay
draw	drew	drawn	vẽ
show	showed	shown	cho xem
begin	began	begun	bắt đầu
drink	drank	drunk	uống
swim	swam	swum	bơi
sing	sang	sung	hát
ring	rang	rung	reo; gọi điện
forget	forgot	forgotten	quên
choose	chose	chosen	chọn
break	broke	broken	làm vỡ
steal	stole	stolen	lấy trộm
wake	woke	woken	thức dậy
wear	wore	worn	mặc, đeo
hide	hid	hidden	giấu, trốn
bite	bit	bitten	cắn
fall	fell	fallen	ngã, rơi
rise	rose	risen	tăng, mọc lên
forgive	forgave	forgiven	tha thứ

Nhóm 4 · Dạng đặc biệt (A – B – A, A – A – B)

Nguyên mẫu	Quá khứ (V2)	Phân từ (V3)	Nghĩa
come	came	come	đến
become	became	become	trở thành
run	ran	run	chạy
beat	beat	beaten	đánh bại; đập

come, become, run: V3 giống nguyên mẫu. beat: V2 giống nguyên mẫu.

Nhóm 5 · Có cả dạng có quy tắc

Nguyên mẫu	Quá khứ (V2)	Phân từ (V3)	Nghĩa
learn	learnt / learned	learnt / learned	học
dream	dreamt / dreamed	dreamt / dreamed	mơ
burn	burnt / burned	burnt / burned	đốt cháy
spell	spelt / spelled	spelt / spelled	đánh vần
smell	smelt / smelled	smelt / smelled	ngửi; có mùi

Dạng -t phổ biến ở Anh–Anh; Anh–Mỹ gần như chỉ dùng -ed. Cả hai đều đúng.

Có quy tắc thì dễ, bất quy tắc thì không có luật

Động từ có quy tắc luôn thêm -ed (clean – cleaned – cleaned). Động từ bất quy tắc thì phải học từng từ, vì không thể đoán dạng V2, V3 từ nguyên mẫu.

I cleaned my room, then I went out. — Tôi dọn phòng rồi đi chơi. (cleaned: có quy tắc; went: bất quy tắc)

Ba dạng giống nhau (không đổi)

cut – cut – cut; tương tự với put, let, hit, cost, set.

Yesterday I cut my finger. — Hôm qua tôi bị đứt tay.

V2 giống V3 (đổi “một nửa”)

buy – bought – bought, make – made – made, teach – taught – taught.

She bought a phone. She has bought three this year. — Cô ấy mua một chiếc điện thoại. Năm nay cô ấy đã mua ba chiếc.

Ba dạng khác nhau (đổi hẳn)

go – went – gone, see – saw – seen, write – wrote – written, sing – sang – sung.

He wrote to me. Have you written back? — Anh ấy viết thư cho tôi. Bạn đã viết thư trả lời chưa?

Học theo nhóm, học theo âm

Hãy xếp động từ vào nhóm theo kiểu thay đổi (như các bảng bên dưới), và học chung những từ cùng vần: sing – sang – sung, drink – drank – drunk, swim – swam – swum; teach – taught, catch – caught; think – thought, bring – brought.

The children sang and drank lemonade at the party. — Bọn trẻ hát và uống nước chanh ở bữa tiệc.

Dùng nhiều nhất khi nói

Những động từ hằng ngày như be, have, do, go, get, make, say, see, take, come đều bất quy tắc — nên chỉ cần kể chuyện hôm qua là bạn đã cần đến chúng.

We went to the beach, had lunch and came home late. — Chúng tôi ra biển, ăn trưa rồi về nhà muộn.

Lưu ý

Một lỗi hay gặp là dùng V2 cho thì hoàn thành — “I have went” là sai, đúng phải là “I have gone”.
Không chắc một động từ có bất quy tắc không? Hãy tra từ điển: động từ bất quy tắc luôn được ghi kèm V2, V3.