Câu cảm thán: What và How (Exclamative sentences)

Trình độ A2 · Câu và các kiểu câu · 6 câu mini quiz · bài kiểm tra 33 câu

Câu CẢM THÁN (exclamative) là kiểu câu thứ tư trong bốn kiểu câu theo mục đích: trần thuật, nghi vấn, mệnh lệnh và cảm thán. Nó dùng để thốt lên, bày tỏ một CẢM XÚC MẠNH hay một Ý KIẾN MẠNH — thường là phóng đại — về một sự việc, và chỉ có HAI hình thức: bắt đầu bằng WHAT (What a big house you live in!) hoặc bằng HOW (How fast she runs!). Sau What là một CỤM DANH TỪ; sau How là TÍNH TỪ hoặc TRẠNG TỪ — hoặc đi thẳng vào chủ ngữ (How time flies!). Phần chủ ngữ + động từ đứng SAU và giữ trật tự của câu kể, không đảo như câu hỏi. Câu thường — nhưng không bắt buộc — kết thúc bằng dấu chấm than, và có thể ở bất kỳ thì nào. Bạn cũng nên biết rằng từ exclamation (lời cảm thán) còn được dùng cho MỌI lời nói đầy cảm xúc, kể cả thán từ một chữ như ouch!, hey!, wow!. Một câu trần thuật, nghi vấn hay mệnh lệnh được nói với cảm xúc mạnh và có dấu chấm than (I can’t believe it!, Stop shouting!) vẫn KHÔNG phải câu cảm thán, nếu xét theo kiểu câu. Bài này chỉ bàn về câu cảm thán thật sự — câu bắt đầu bằng What hoặc How. So với ba kiểu câu kia, câu cảm thán ít gặp hơn và dùng trong văn nói nhiều hơn văn viết. Người ta hay thêm một thán từ phía trước (Wow!, Oh,) và rất hay RÚT GỌN câu, bỏ phần chủ ngữ + động từ (What a big house!, How lovely!).

Với What: What + cụm danh từ + chủ ngữ + động từ

What a / an đi với danh từ đếm được số ít. Với danh từ số nhiều hoặc không đếm được thì KHÔNG có a: What beautiful flowers! What delicious food!

Với How: How (+ tính từ / trạng từ) + chủ ngữ + động từ

Sau How là tính từ (tired, cold) hoặc trạng từ (fast, beautifully); How cũng có thể đi thẳng vào chủ ngữ + động từ (How time flies!).

Người nói thật ra nghĩ gì?

Câu cảm thán là một lời nhận xét PHÓNG ĐẠI, mang đánh giá riêng của người nói về sự việc.

Có dấu chấm than chưa chắc là câu cảm thán

Câu cảm thán thật sự bắt đầu bằng What hoặc How. Các câu còn lại chỉ là câu bình thường được nói với cảm xúc.

Thêm thán từ phía trước

Sau thán từ có thể là dấu chấm than (câu sau viết hoa) hoặc dấu phẩy (câu viết tiếp, không viết hoa).

Câu cảm thán rút gọn

Dạng rút gọn thường không có động từ nên về lý thuyết không phải là câu — nhưng lại rất thông dụng.

Lỗi hay gặp

Không đảo trợ động từ lên trước chủ ngữ. Nhớ rằng What đi với danh từ, còn How đi với tính từ / trạng từ.

What + cụm danh từ

What a / an + (tính từ +) danh từ số ít; còn What + (tính từ +) danh từ số nhiều hoặc không đếm được.

• What a clever dog you have! — Con chó của bạn khôn quá!
• What lovely weather! — Trời đẹp quá!

How + tính từ / trạng từ

How đi với tính từ hoặc trạng từ, rồi mới đến chủ ngữ + động từ.

• How expensive this bag is! — Cái túi này đắt ghê!
• How quietly you walk! — Bạn đi nhẹ nhàng thật!

How + chủ ngữ + động từ

How + chủ ngữ + động từ dùng để cảm thán về cả một sự việc.

• How the town has changed! — Thị trấn thay đổi nhiều quá!

Không đảo; dấu chấm than không bắt buộc; thì nào cũng được

Câu cảm thán giữ nguyên trật tự chủ ngữ + động từ của câu kể.

• What a long day it’s been. — Hôm nay thật là một ngày dài.
• How happy your parents will be! — Bố mẹ bạn sẽ vui lắm đây!

Một ý kiến mạnh, phóng đại

Câu cảm thán diễn đạt đánh giá riêng, thường phóng đại, của người nói; nó dùng trong văn nói nhiều hơn văn viết.

• What an amazing view! — Cảnh đẹp tuyệt vời!

Thêm thán từ, hoặc rút gọn

Thán từ đứng trước làm câu mạnh hơn; còn dạng rút gọn thì bỏ phần chủ ngữ + động từ.

• Oh, what a pity! — Ôi, tiếc quá!
• How kind of you! — Bạn tốt bụng quá!

Lưu ý

• What đi với DANH TỪ, còn How đi với TÍNH TỪ hoặc TRẠNG TỪ: What a beautiful day! — How beautiful the day is!
• Bạn cũng có thể nói cùng ý bằng so / such: How kind she is! ≈ She is so kind! — What a good film it was! ≈ It was such a good film!
• Thán từ một chữ (ouch!, wow!) cũng là lời cảm thán, nhưng không phải câu cảm thán — xem phần Thán từ.