Liên từ là gì? (What is a conjunction?)
Liên từ (conjunction) là một trong chín từ loại của tiếng Anh: đó là từ dùng để NỐI hai phần của câu — nối các TỪ, các CỤM TỪ hoặc các MỆNH ĐỀ. Từ and quen thuộc chính là một liên từ: bread and butter (nối hai từ), up the stairs and along the corridor (nối hai cụm từ), Minh likes tea and Lan likes coffee (nối hai mệnh đề). Vai trò của liên từ rất quan trọng: nếu không có chúng, ta chỉ đặt được những câu thật đơn giản. Bạn có thể nhìn liên từ từ ba khía cạnh. (1) CHỨC NĂNG — liên từ có hai “việc”: liên từ ĐẲNG LẬP (and, but, or, nor, for, yet, so) nối hai phần NGANG HÀNG về ngữ pháp, còn liên từ PHỤ THUỘC (although, because, since, unless…) nối một mệnh đề PHỤ vào mệnh đề CHÍNH. (2) HÌNH THỨC — liên từ không có hình thức đặc biệt nào: có liên từ MỘT TỪ (and, but, because, although), có liên từ GHÉP thường tận cùng bằng as hoặc that (provided that, as long as, in order that), và có liên từ TƯƠNG QUAN bao quanh một tính từ hay trạng từ (so … that). (3) VỊ TRÍ — liên từ đẳng lập luôn đứng GIỮA hai phần mà nó nối, còn liên từ phụ thuộc thường đứng ĐẦU mệnh đề phụ. Thú vị là số lượng liên từ trong một bài viết còn là một trong những yếu tố để đánh giá độ phức tạp của bài.
and nối từ, cụm từ, mệnh đề
| Nối | Ví dụ |
|---|---|
| hai từ | bread and butter |
| hai cụm từ | up the stairs and along the corridor |
| hai mệnh đề | Minh likes tea and Lan likes coffee. |
Hai chức năng
| Loại | Nối | Liên từ | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| đẳng lập | hai phần ngang hàng | and, but, or, nor, for, yet, so | The water was warm, but I didn’t swim. |
| phụ thuộc | mệnh đề phụ vào mệnh đề chính | although, because, since, unless | I went swimming although it was cold. |
Ba hình thức
| Hình thức | Ví dụ |
|---|---|
| một từ | and, but, because, although |
| ghép (hay tận cùng bằng as / that) | provided that, as long as, in order that |
| tương quan (bao quanh tính từ, trạng từ) | so … that: It was so hot that we stayed inside. |
Liên từ nối hai phần của câu
Liên từ có thể nối từ với từ, cụm từ với cụm từ, hay mệnh đề với mệnh đề.
- I like tea and coffee. — Tôi thích trà và cà phê.
- Hoa and Nam walked up the hill. — Hoa và Nam đi bộ lên đồi.
Không có liên từ, chỉ có câu đơn giản
Nhờ liên từ, các ý ngắn được ghép lại thành câu dài hơn và mạch lạc hơn.
- I was tired. I went to bed. → I was tired, so I went to bed. — Tôi mệt. Tôi đi ngủ. → Tôi mệt nên đi ngủ.
Đẳng lập: nối hai phần ngang hàng
and, but, or, nor, for, yet, so nối hai phần có vai trò ngữ pháp như nhau.
- The water was warm, but I didn’t go swimming. — Nước ấm, nhưng tôi không đi bơi.
Phụ thuộc: nối mệnh đề phụ vào mệnh đề chính
although, because, since, unless, when, if… mở đầu một mệnh đề không thể đứng một mình.
- I went swimming although it was cold. — Tôi vẫn đi bơi dù trời lạnh.
Liên từ một từ, ghép và tương quan
Nhiều liên từ chỉ là từ ngắn (but, for, since); có liên từ gồm hai, ba từ (so that, in order that, as long as); và có liên từ đi theo cặp (so … that).
- You can borrow my bike as long as you bring it back. — Bạn mượn xe đạp của tôi được, miễn là trả lại.
Lưu ý
- Trong bài viết trang trọng, bạn nên tránh mở đầu câu bằng And / But; còn trong văn nói thì hoàn toàn bình thường.
- Liên từ không có hình thức riêng: cùng một từ có thể là liên từ hoặc từ loại khác (since, before, after cũng là giới từ). Hãy nhìn xem theo sau nó là một mệnh đề hay một danh từ.