Thán từ là gì? (What is an interjection?)
Thán từ (interjection) là một trong chín từ loại của tiếng Anh: đó là một từ hoặc cụm từ NGẮN mà ta thốt ra để BÀY TỎ CẢM XÚC. Cái tên “thán từ” nghe có vẻ to tát, nhưng thực ra nó chỉ những từ rất nhỏ như Oh!, Um, Ah!, Hey hay Ouch! Thán từ không mang giá trị ngữ pháp thật sự: khi chen vào câu, nó KHÔNG có quan hệ ngữ pháp nào với phần còn lại, nên thường đứng một mình, tách khỏi câu. Dù vậy, ta dùng thán từ rất thường xuyên, khi NÓI nhiều hơn hẳn khi viết. Khi viết, thán từ hay đi kèm dấu chấm than (!) — bản thân dấu chấm than cũng là một cách thể hiện cảm xúc. Thán từ có thể diễn tả cơn giận, sự ngạc nhiên, niềm hứng thú, và cả sự NGẬP NGỪNG: er, um còn được gọi là “từ ngập ngừng” (hesitation devices), là những tiếng người nói dùng khi chưa biết nói gì, hoặc để cho thấy mình đang suy nghĩ. Những từ này cực kỳ phổ biến, vì vậy bạn hãy tập nhận ra chúng khi nghe và hiểu rằng chúng không mang nghĩa thật. Cuối cùng, thán từ thường không dùng trong văn viết trang trọng, nhưng lại rất phổ biến trong văn nói — và vì thế cũng hay gặp trong văn viết thân mật hay trong truyện.
Từ ngắn bày tỏ cảm xúc
Thán từ thường đứng riêng và không gắn kết về ngữ pháp với câu, nên nếu bỏ nó đi, câu vẫn hoàn toàn đúng.
- Hey! Don’t be so lazy! — Này! Đừng lười thế chứ!
- Ouch! That hurts! — Ui da! Đau quá!
Cảm xúc mạnh: dấu chấm than
Khi cảm xúc mạnh, ngay sau thán từ thường là một dấu chấm than.
- Wow! What a view! — Ồ! Cảnh đẹp quá!
Cảm xúc nhẹ: dấu phẩy
Khi cảm xúc nhẹ hơn, hoặc khi bạn chỉ muốn mở đầu một câu nói, hãy đặt dấu phẩy sau thán từ.
- Well, let’s think about it. — Ờ thì, để xem đã.
- Oh, I didn’t know that. — Ồ, tôi không biết chuyện đó.
Từ ngập ngừng: er, um
Người nói dùng er, um trong lúc đang nghĩ hoặc chưa biết nói gì. Những tiếng này không mang nghĩa, nên khi nghe, bạn cứ bỏ qua chúng.
- The capital of Australia is… er… Canberra. — Thủ đô của Úc là… ờ… Canberra.
Văn nói, không phải văn trang trọng
Bạn sẽ hay gặp thán từ trong hội thoại, tin nhắn và truyện; còn trong bài luận hay thư từ trang trọng thì nên tránh.
- “Hmm. I’m not so sure,” she said. — “Hừm. Tôi không chắc lắm,” cô ấy nói.
Lưu ý
- Thán từ hợp với văn nói và tin nhắn thân mật; khi viết bài trang trọng, bạn nên hạn chế dùng.
- Một số tiếng thốt lên như “My God!” hay “Bloody hell!” có thể khiến người khác phật ý, vì vậy người học nên tránh dùng.